Giai Đoạn Chuẩn Bị Ra Hoa, Chặn Đọt Tạo Mầm: Cách Bón Phân Lân, Kali Hiệu Quả Cho Cây Trồng

Giai đoạn chuẩn bị ra hoa, chặn đọt tạo mầm là thời điểm quyết định khả năng ra hoa, đậu trái và năng suất của hầu hết các loại cây trồng. Muốn cây ra hoa đồng loạt và hạn chế phát triển cơi đọt, người trồng cần điều chỉnh chế độ dinh dưỡng theo hướng giảm Đạm, tăng Lân và Kali, đồng thời lựa chọn đúng loại phân bón phù hợp với từng nhóm cây. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ vai trò của từng nguyên tố dinh dưỡng, nguyên lý chặn đọt tạo mầm và cách lựa chọn các công thức phân bón hiệu quả cho cây ăn trái, cây công nghiệp và rau màu.

Giai đoạn chuẩn bị ra hoa, chặn đọt tạo mầm

Sau khi cây đã hoàn thành giai đoạn kiến thiết cơ bản và tích lũy đủ dinh dưỡng, cây sẽ bước vào giai đoạn chuẩn bị ra hoa. Đây là một trong những thời kỳ quan trọng nhất, bởi khả năng phân hóa mầm hoa sẽ quyết định trực tiếp đến số lượng hoa, tỷ lệ đậu trái và năng suất của cả vụ.

Thời gian của giai đoạn này không giống nhau ở từng nhóm cây trồng. Đối với rau màu, thời gian chuẩn bị ra hoa thường chỉ kéo dài khoảng 1 tháng. Trong khi đó, đối với cây ăn trái và cây công nghiệp lâu năm, cây có thể cần 2–4 năm kiến thiết cơ bản trước khi bước vào giai đoạn tạo mầm hoa.

Mục tiêu quan trọng nhất ở thời điểm này là ức chế hoặc làm giảm tốc độ sinh trưởng dinh dưỡng, đặc biệt là sự phát triển của cơi đọt và ngọn non, nhằm chuyển cây từ giai đoạn phát triển thân lá sang giai đoạn sinh trưởng sinh thực. Khi cây giảm phát triển đọt non, nguồn dinh dưỡng sẽ được tập trung cho quá trình phân hóa mầm hoa, giúp cây ra hoa đồng đều và tăng khả năng đậu trái.

1. Vai trò của các chất dinh dưỡng đa lượng

Ở giai đoạn chuẩn bị ra hoa, nhu cầu dinh dưỡng của cây thay đổi đáng kể so với giai đoạn cây con. Trong đó, Lân trở thành nguyên tố cần được ưu tiên hàng đầu, tiếp theo là Kali, còn nhu cầu Đạm giảm xuống mức thấp nhất.

Lân (P) – Dinh dưỡng quan trọng nhất cho quá trình phân hóa mầm hoa

Trong giai đoạn chặn đọt tạo mầm, Lân là nguyên tố được cây cần nhiều nhất. Đây là dưỡng chất có liên quan trực tiếp đến quá trình phân hóa mầm hoa, giúp hình thành mầm hoa khỏe, tăng số lượng hoa và tạo điều kiện để cây ra hoa tập trung.

Việc cung cấp đầy đủ Lân trong thời điểm này sẽ giúp cây chuyển nhanh từ sinh trưởng dinh dưỡng sang sinh trưởng sinh thực, đồng thời nâng cao hiệu quả ra hoa và tạo tiền đề cho năng suất sau này.

Kali (K) – Hỗ trợ chặn đọt và thúc đẩy quá trình tạo mầm

Sau Lân, Kali là nguyên tố có nhu cầu cao thứ hai trong giai đoạn chuẩn bị ra hoa.

Kali góp phần hạn chế sự phát triển quá mạnh của cơi đọt, giúp cây nhanh ổn định sinh trưởng và tập trung nguồn dinh dưỡng cho quá trình hình thành mầm hoa. Vì vậy, trong giai đoạn này, lượng Kali thường được sử dụng cao hơn Đạm.

Đạm (N) – Chỉ cần bổ sung ở mức thấp

Khác với giai đoạn cây con, Đạm là nguyên tố cần ít nhất trong thời kỳ chuẩn bị ra hoa.

Nếu bón quá nhiều Đạm, cây sẽ tiếp tục phát triển thân lá và cơi đọt, làm chậm quá trình phân hóa mầm hoa, kéo dài thời gian ra hoa hoặc làm giảm số lượng hoa hình thành.

Chính vì vậy, nguyên tắc chung trong giai đoạn này là giảm lượng Đạm, đồng thời tăng Lân và Kali để tạo điều kiện thuận lợi cho cây phân hóa mầm hoa hiệu quả.

Nguyên lý chung của giai đoạn chặn đọt tạo mầm

Muốn cây ra hoa tốt, bắt buộc phải ức chế hoặc giảm tốc độ sinh trưởng dinh dưỡng.

Đối với rau màu và hoa kiểng, mục tiêu là làm giảm sự phát triển của ngọn để cây nhanh chuyển sang ra hoa.

Đối với cây ăn trái và cây công nghiệp, người trồng thường gọi kỹ thuật này là chặn đọt. Khi cơi đọt ngừng phát triển, cây sẽ tập trung nguồn dinh dưỡng cho quá trình hình thành mầm hoa, từ đó giúp ra hoa đồng đều và nâng cao khả năng đậu trái.

2. Lựa chọn phân bón phù hợp

Việc lựa chọn phân bón trong giai đoạn này cần căn cứ vào từng nhóm cây trồng cũng như mục tiêu kỹ thuật của người sản xuất.

Phân bón lá cho rau màu và hoa kiểng

Đối với rau màu và hoa kiểng, biện pháp được áp dụng phổ biến là phun phân bón lá có hàm lượng Lân cao.

Một số công thức thường được sử dụng gồm:

• NPK 10-60-10
• MKP (Mono Potassium Phosphate)

Các sản phẩm này nên được phun ngay khi cây bước vào giai đoạn phân hóa mầm hoa nhằm thúc đẩy hình thành nhiều mầm hoa, giúp cây ra hoa đồng loạt và tăng khả năng đậu trái.

Phân bón gốc cho cây ăn trái và cây công nghiệp

Đối với cây ăn trái và cây công nghiệp, việc bón phân gốc vẫn là giải pháp chính trong giai đoạn chặn đọt tạo mầm.

Người trồng nên ưu tiên các loại phân có hàm lượng Lân cao để thúc đẩy quá trình phân hóa mầm hoa.

Một số loại phân đơn thường được sử dụng gồm:

• Super Lân.
• Lân nung chảy.

Mặc dù hàm lượng Lân của các loại phân này không quá cao, nhưng do giá thành tương đối phù hợp nên có thể sử dụng với lượng lớn hơn để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của cây.

Ở giai đoạn đầu, DAP cũng là một lựa chọn phù hợp nhờ chứa hàm lượng Lân cao cùng một lượng Đạm vừa phải giúp cây tiếp tục hoàn thiện sinh trưởng ban đầu.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không nên tiếp tục sử dụng DAP ở giai đoạn chặn đọt về sau, bởi lượng Đạm trong DAP có thể kích thích cây tiếp tục phát triển cơi đọt, làm giảm hiệu quả phân hóa mầm hoa.

Trong trường hợp cần chặn đọt mạnh hơn, DAP cần được kết hợp với Kali đơn có hàm lượng cao hoặc chuyển sang các công thức phân khác phù hợp hơn.

Phân NPK phức hợp

Đối với các dòng phân NPK phức hợp, nguyên tắc lựa chọn là Lân cao nhất, Kali cao hơn Đạm.

Tỷ lệ dinh dưỡng thường được áp dụng là:

Đạm : Lân : Kali = 1 : 3 : 2

Ví dụ:

• NPK 9-25-17

Trong công thức này, Lân cao gấp khoảng ba lần Đạm, còn Kali cao hơn Đạm khoảng hai lần, rất phù hợp cho giai đoạn chặn đọt và tạo mầm trên cây ăn trái cũng như cây công nghiệp.

Ngoài ra, một số công thức chuyên dùng để chặn đọt trên cây ăn trái cũng được sử dụng phổ biến như:

• NPK 12-11-18
• NPK 12-12-17
• NPK 15-5-27

Điểm chung của các công thức này là Kali luôn cao hơn Đạm, giúp hạn chế sự phát triển của cơi đọt và thúc đẩy quá trình chuyển sang sinh trưởng sinh thực.

Trong một số trường hợp, người trồng có thể sử dụng Kali Clorua (KCl) hoặc Kali Sunfat (K₂SO₄) để chặn sự phát triển của cơi đọt nhanh hơn.

Việc lựa chọn loại phân phù hợp còn phụ thuộc vào từng loại cây trồng, điều kiện thời tiết cũng như mục tiêu sản xuất của từng vườn.

Phân bón lá áp dụng chung cho nhiều nhóm cây trồng

Đối với cả rau màu, cây công nghiệp và cây ăn trái, các dòng phân bón hòa tan có hàm lượng Lân cao vẫn là lựa chọn phổ biến trong giai đoạn tạo mầm.

Một số công thức được sử dụng nhiều gồm:

• NPK 10-60-10
• MKP

Đây cũng là hai giải pháp được MKA khuyến cáo sử dụng trong giai đoạn chặn đọt tạo mầm.

Liều lượng tham khảo khoảng 0,5–1 kg cho mỗi phuy 200 lít nước, phun từ 2–4 lần trong suốt quá trình tạo mầm hoa.

Ngoài ra, người trồng cũng có thể sử dụng các dòng phân phosphat khác không chứa Kali như:

• 12-61-0
• 10-50-0

Các công thức này thường được sử dụng ở giai đoạn đầu khi cơi đọt vẫn còn phát triển.

Riêng đối với rau màu, tùy vào tình trạng sinh trưởng thực tế của cây, có thể lựa chọn thêm các công thức như:

• 15-30-15
• 6-30-30

Việc lựa chọn công thức phù hợp sẽ giúp cây giảm phát triển thân lá đúng thời điểm, tập trung dinh dưỡng cho quá trình phân hóa mầm hoa, từ đó nâng cao khả năng ra hoa đồng đều và tạo nền tảng cho năng suất cao ở các giai đoạn tiếp theo.